Je browser ondersteunt geen JavaScript of je hebt dit uitgezet! JavaScript is vereist voor de werking van de website!

De gig-economie "Van verzorgingsstaat naar participatiestaat"


De Nederlandse arbeidsmarkt is de afgelopen decennia in rap tempo veranderd. Overheid en politiek staan nu voor de uitdaging om nieuwe ontwikkelingen als het internet en de ‘gig-economie’ in te passen in wet- en regelgeving. Dat valt nog niet mee, gezien de verdeeldheid onder sociale partners en politieke partijen over de veranderende arbeidsmarkt. Hoe dan ook is het tijd voor nieuwe en realistische keuzes. Hoe eerder, hoe beter.

Platform-economie

Het internet heeft de wereld en hoe wij die zien en beleven ingrijpend veranderd. Het bracht invloedrijke bedrijven voort die niet meer uit ons leven weg te denken zijn. Economisch bood het internet in vrijwel alle branches enorme kansen om bestaande technologieën op een nieuwe manier toe te passen. Zo ontstonden superefficiënte platform-dienstverleners. Uber, het grootste taxibedrijf ter wereld, heeft geen taxi’s, de grootste hotelketens Airbnb en Booking.com geen kamers, het Chinese Alibaba of dichter bij huis Marktplaats geen voorraad, Google geen websites en Deliveroo geen restaurants. Dus staan taxi’s minder stil, hebben hotels een hogere bezettingsgraad en restaurants een hogere omzet en/of groter afzetgebied.

Gig-economie

Inmiddels is er de ‘gig-economie’, waar mensen niet hun goederen maar hun arbeid delen. Deze gigwerkers bezorgen ons eten via Uber Eats of Deliveroo en maken foto’s via Roamler of Smartspotter, passen op via Bsit of Pawshake en via Werkspot kan je iemand inhuren voor een klus of in de horeca via Temper. Het zijn allemaal voorbeelden van platforms waar vraag en aanbod elkaar vinden. Freelance werken is hierbij de norm, tegen vaak kleine vergoedingen per stuk of uur. Daar komt geen uitzendbureau meer aan te pas, laat staan een vast contract.

Toch zijn onze economie en arbeidsmarkt nog traditioneel ingericht en lopen wet- en regelgeving achter op de actualiteit. Overheid en politiek worstelen met de uitdaging om oude modellen om te vormen voor de arbeidsmarkt van de toekomst. De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) was een poging om de inhuur van zzp’ers te reguleren. Het kabinet heeft vervangende wetgeving aangekondigd, maar een concrete uitwerking ontbreekt nog steeds. Ondertussen roepen vakbonden steevast om vaste contracten, regulering en minder flex. Was vroeger ‘van de wieg tot het graf’ het ideaal, nu is dat de combinatie van groei, duurzaamheid en een goede werk-privébalans.

Flexibilisering

De flexibilisering zet onverminderd door op de Nederlandse arbeidsmarkt. Dat is te zien aan de explosieve groei van zzp’ers, payrollbedrijven en uitzendbureaus. ADP deed onderzoek onder 10.000 Europese werknemers. Bijna 40% van hen overweegt om te gaan freelancen. Redenen daarvoor zijn beperkte loopbaanmogelijkheden, te weinig mogelijkheden voor persoonlijke groei en een slechte balans tussen werk en privé.

In Nederland kennen we voor werk maar twee smaken: in loondienst of ondernemen. De verschillen tussen deze twee zijn enorm. Onderzoek van de OESO en DNB bevestigt dat het gat tussen vast en flex met name in Nederland veel te groot is door de wijze waarop de fiscus, het arbeidsrecht, sociale zekerheid en ontslagbescherming de twee behandelt. Payrollbedrijven spelen hierin inmiddels een grote rol, maar de hoge prijs wordt betaald door de werknemers en -gevers.

Dit dus níet!

De Nederlandse arbeidsmarkt loopt vast in traditionele, ingewikkelde en ondoorzichtige wet- en regelgeving. Werkgevers lopen een groot financieel risico als vaste werknemers ziek worden of als een arbeidsconflict ontstaat. Zzp’ers genieten soms onevenredige belastingvoordelen en leven tegelijk met allerlei onzekerheden. Werken via uitzend- en payrollbedrijven biedt veel flexibiliteit maar zijn duur en bieden minder goede arbeidsvoorwaarden dan werken in loondienst.

Wat dan wél?

Het staat of valt met transparantie voor deze nieuwe freelancers, de ‘gig-werkers’. Er is behoefte aan keuzes, aan maatwerk en flexibiliteit. Alleen met passende wet- en regelgeving komt onze arbeidsmarkt weer in balans komen en wordt het ongelijke speelveld tussen vast en flex echt gerepareerd.

Vandaar deze oproep aan werkgevers, werknemers, vakbonden, overheid en politiek: stop met frustreren en betuttelen en ga faciliteren. Dit zou kunnen door;

  • Een arbeidsmarkt gericht op de behoefte van werknemers én werkgevers.
    • Gig-werkers werken vaak voor het geld, maar bied hen sociale zekerheid zoals een collectieve AOV en maak flex duurder, niet door belastingen, maar door hogere lonen.
  • Maximaliseer de vergoedingen voor bemiddeling bij platformen, payroll en uitzenden.
    • Zoals verzekeraars een provisie- en bonusverbod hebben en deurwaarders maximale kosten mogen rekenen zouden platformen, payrollers en uitzendbedrijven transparant hun kosten moeten doorrekenen, bij wet gemaximaliseerd tot bijvoorbeeld 10%.
  • Uitsluitend transparante (loon)berekeningen, zodat werkgevers en werknemers weten waarvoor ze betalen en wat ze krijgen.
    • Dit kan uitsluitend wanneer loonkosten alsook de werkgeverslasten transparant zijn voor iedereen. Een eerlijke en eenvoudige loonstrook waardoor iedereen weet waarvoor je betaalt en waar je recht op hebt.
  • Studeren een leven lang voor iedereen zonder (hoge) schulden.
    • Leid mensen hun leven lang op zodat mensen van baan kunnen wisselen zonder hoge kosten. Dat maakt de werkenden minder kwetsbaar en zal het sociale vangnet minder belast worden.

Ofwel creëer meer contractkeuzes, gebaseerd op balans en gelijke welvaart, gebaseerd op de voorkeuren van werknemers én werkgevers.

Met vriendelijke groet,

Edward Belgraver
Algemeen directeur Verloning.nl